สวัสดีครับ... Mister J กลับมาอีกครั้งครับ
วันนี้ผมมีเรื่องเล่าคลาสสิกเรื่องหนึ่งที่ผมมักจะหยิบยกขึ้นมาพูดคุยในวงเสวนา หรือใช้เตือนสติผู้บริหารและคนทำงานเก่งๆ หลายคน
มันคือการทดลองง่ายๆ ทางชีววิทยา แต่ผลลัพธ์ของมันกลับสะท้อน "กับดัก" ในโลกธุรกิจและการพัฒนาตนเองได้อย่างเจ็บแสบที่สุดเรื่องหนึ่งเลยครับ...
ลองจินตนาการถึงการทดลองหนึ่งนะครับ...
นักวิทยาศาสตร์จับ "ผึ้ง 6 ตัว" (ตัวแทนของสิ่งมีชีวิตที่มีระบบระเบียบ มีตรรกะ) และ "แมลงวัน 6 ตัว" (ตัวแทนของความไร้ระเบียบ คาดเดาไม่ได้) ใส่ลงในขวดโหลแก้วคนละใบ
จากนั้นวางขวดนอนลง... โดยหันด้าน "ก้นขวด" ไปทางหน้าต่างที่มีแสงแดดส่องสว่างจ้า
คุณคิดว่าจะเกิดอะไรขึ้นครับ ?
🐝 ทีมผึ้ง: ความตายของนักตรรกะ (The Logical Trap)
ด้วยสัญชาตญาณและ "องค์ความรู้" ที่สั่งสมมา ผึ้งรู้ดีว่า "แสงสว่าง = ทางออก" (เช่น ปากทางเข้ารัง หรือทางออกจากโพรงไม้)
เมื่อเจอกับสถานการณ์ใหม่ในขวดแก้ว พวกมันจึงใช้ Best Practice เดิมที่มีในหัว คือการรวบรวมพลังทั้งหมด บินพุ่งชนก้นขวดที่มีแสงสว่างซ้ำแล้วซ้ำเล่า พวกมันไม่ยอมเปลี่ยนวิธี ไม่เอะใจ และไม่ลองมองหาทางอื่น... จนในที่สุด ผึ้งทั้ง 6 ตัวก็หมดแรงและจบชีวิตลงที่ก้นขวดนั้น
🪰 ทีมแมลงวัน: ชัยชนะของนักปรับตัว (The Adaptive Triumph)
ตัดภาพมาที่ทีมแมลงวัน พวกมันไม่มีแผนงาน ไม่มีตรรกะซับซ้อน สิ่งที่พวกมันทำคือ "Trial & Error" หรือการลองผิดลองถูก บินสะเปะสะปะ ชนผนังขวดด้านโน้นที ด้านนี้ที
แต่เชื่อไหมครับ? เพราะความ "กล้าที่จะลองในสิ่งที่แตกต่าง" และไม่ยึดติดกับทิศทางเดียว ทำให้พวกมันใช้เวลาไม่นานในการบินสะท้อนไปมาจนบังเอิญเจอคอขวดที่เปิดอยู่อีกฝั่ง... และรอดตายได้ทุกตัว!
ในโลกการทำงาน เรื่องนี้ไม่ใช่แค่นิทานปรัมปราครับ แต่มันคือภาพสะท้อนของสิ่งที่เรียกว่า "The Competency Trap" หรือกับดักของความเก่ง
ทำไมผึ้งที่ฉลาดถึงตาย ?
เพราะพวกมันยึดติดกับ "ประสบการณ์และความสำเร็จในอดีต" มากเกินไปครับ ในสภาพแวดล้อมที่คุ้นเคย (ธรรมชาติ) ตรรกะของมันถูกต้องเสมอ แต่เมื่อสภาพแวดล้อมเปลี่ยนไปอย่างสิ้นเชิง (ขวดแก้ว) ความรู้เดิมที่เคยเป็น "ทรัพย์สิน" กลับกลายเป็น "หนี้สิน" ที่ฉุดรั้งและปิดกั้นการมองเห็นโอกาสใหม่ๆ
ทำไมแมลงวันถึงรอด? ในโลกธุรกิจยุค VUCA World ที่ทุกอย่างผันผวนและคาดเดายาก บางครั้งเราต้องการทักษะแบบแมลงวันครับ คือ Agility (ความคล่องตัว) และ Resilience (ความยืดหยุ่น) การไม่มีกรอบความสำเร็จเดิมๆ มาครอบงำ ทำให้กล้าที่จะล้มเหลว (บินชน) เรียนรู้ และปรับทิศทางใหม่อย่างรวดเร็ว จนเจอโซลูชันที่คาดไม่ถึง
เพื่อนๆ ครับ ประโยคทองที่ผมมักจะบอกกับ Candidates ระดับสูง หรือองค์กรที่กำลังทำ Transformation เสมอคือ...
“What got you here, won’t get you there.” (สิ่งที่พาคุณมาถึงความสำเร็จในวันนี้ อาจไม่ได้พาคุณไปถึงความสำเร็จในวันพรุ่งนี้)
"ความรู้มาก" เป็นเรื่องดี แต่ถ้ามากจนกลายเป็น "อัตตา" หรือ "กรอบ" ที่ขังเราไม่ให้เรียนรู้สิ่งใหม่ มันคือจุดเริ่มต้นของหายนะ
การเป็น Expert ในสายงานนั้นยอดเยี่ยม แต่ต้องเป็น Expert ที่พร้อมจะ Unlearn (ลบความรู้เดิมที่ล้าสมัย) และ Relearn (เรียนรู้สิ่งใหม่) อยู่เสมอ อย่าปล่อยให้ประสบการณ์ 10 ปีของคุณ กลายเป็นเพียงประสบการณ์ 1 ปี ที่ทำซ้ำมา 10 ครั้งนะครับ!
อ่านจบแล้ว ลองประเมินตัวเองกันหน่อยครับ... ในสถานการณ์ปัจจุบันที่คุณกำลังเผชิญ ไม่ว่าจะเป็นการหางานใหม่ การทำโปรเจกต์ที่ท้าทาย หรือการบริหารทีม
สำหรับวันนี้ Mister J ลาไปก่อน สวัสดีครับ